http://www.dipechan.gr/images/stories/2013/egiklios_9/enhmervsh_ekpkon_pe08.pdf
Α. Ασφαλή υλικά και Τεχνικές.
Για τα υλικά που ενδεχόμενα θα χρησιμοποιηθούν για την φιλοτέχνηση των έργων στον Διαγωνισμό Τέχνης με θέμα «Δημιουργώ εκ του μηδενός», πρέπει να επισημάνω ότι αυτά θα πρέπει να είναι ασφαλή και μη τοξικά, όπως και το περιβάλλον όπου θα δημιουργηθούν.
Επειδή από την προκήρυξη προβλέπονται και τρισδιάστατες κατασκευές και ως εκ τούτου ενδεχόμενα απαιτείται χρήση υλικών έξω από τα συνήθως χρησιμοποιούμενα, είναι πιθανόν να απαιτηθούν νέα και σχετικά άγνωστα υλικά, οικοδομικής κυρίως αλλά και βιομηχανικής χρήσης.
Τα υλικά που χρησιμοποιούμε στην τάξη ανήκουν στην κατηγορία των «σχολικής χρήσης» υλικών και είναι, με ευθύνη των εταιριών που τα διακινούν, ασφαλή και μη τοξικά. Η παραπάνω βασική αρχή όμως ΔΕΝ ισχύει για τα επαγγελματικής χρήσης που πολλές φορές χρησιμοποιούμε ακόμα και για καλλιτεχνικές δημιουργίες χωρίς ιδιαίτερες προφυλάξεις. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι τα σπρέι που χρησιμοποιούνται σε Graffity η οι κόλες υδραυλικών για σκληρά πλαστικά PVC, ακόμα και οι μαρκαδόροι που χρησιμοποιούνται για τις συσκευασίες.
Τα αντίστοιχα ασφαλή σχολικά & καλλιτεχνικά υλικά συνήθως είναι ακριβά και δυσεύρετα ενώ τα οικοδομικά, φτηνά και τα βρίσκουμε εύκολα, όμως δεν είναι σχεδιασμένα για να χρησιμοποιούνται σε όχι καλά αεριζόμενους χώρους και πολλές φορές λερώνουν χωρίς δυνατότητα καθαρισμού.
Πρέπει από πλευράς ασφαλείας να χωρίσουμε τα υλικά μας σε τρεις γενικές κατηγορίες: Στα «Σχολικής χρήσης» που μπορούμε να χρησιμοποιούμε χωρίς ιδιαίτερες προφυλάξεις, μέσα στην τάξη. Στα «Βιομηχανικής χρήσης» και ενδεχομένως μη ασφαλή υλικά που όμως μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε με σχετική ασφάλεια, αρκεί να ακολουθήσουμε τις οδηγίες χρήσης τους σε επαρκώς εξαεριζόμενους χώρους. Συνήθως για την κατηγορία αυτή υπάρχει σχετική σήμανση στις συσκευασίες που τα περιέχουν. Στα «Ύποπτα» ή «Ακατάλληλα για ερασιτεχνική χρήση» που αποκλείονται εντελώς. Ενδέχεται επίσης να προκύπτει τοξικότητα από χρήση ασφαλών υλικών, αν χρησιμοποιηθούν με κάποια μη ενδεδειγμένη τεχνική όπως η κόλληση Πολυστηρένιου (Φελιζόλ) ή διάφορων πλαστικών, με θέρμανση ή καύση. Ακόμα και η χρήση κάποιας εποξικής κόλλας δύο συστατικών σε εσωτερικούς μη επαρκώς εξαεριζόμενους χώρους μπορεί να έχει τοξική δράση.
ΔΕΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕ κάποιο μη ασφαλές υλικό ή τεχνική, ΠΟΤΕ, ακόμα και σε σχετικά ασφαλή περιβάλλοντα, (πχ τάξη με ανοικτα παράθυρα), χωρίς να διαβάσουμε
3
προσεκτικά την σύσταση και τις οδηγίες χρήσης. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη ανίχνευση-με ανάγνωση της ετικέτας-των οργανικών διαλυτών που αυτά περιέχουν.
ΑΠΟΦΕΥΓΟΥΜΕ και διαγράφουμε οριστικά από τον κατάλογο των υλικών που χρησιμοποιούμε στην τάξη οποιοδήποτε υλικό ( Βερνίκι ή κόλλα) αναφέρει σαν συστατικό ΔΙΑΛΥΤΗ :
1. Τουλουόλη,
2. Ξυλόλη,ξυλένιο
3. Βενζίνη-Βενζόλιο και άλλα παράγωγά της.
Αν και οι διαλύτες αυτοί στο παρελθόν έχουν χρησιμοποιηθεί κατά κόρον ακόμα και σε οικιακής χρήσης υλικά, όπως στην Βενζινόκολλα, και ενδεχόμενα χρησιμοποιούνται ακόμη για την διάλυση και το αργό ή γρήγορο στέγνωμα βερνικιών ή συνδετικών υλικών, είναι αποδειγμένα τοξικά. Έχουν σωρευτική δράση στον οργανισμό και μακροχρόνια προκαλούν βλάβες. Το ευρύτατα χρησιμοποιούμενο σήμερα, με διάφορα εμπορικά ονόματα «Διαλυτικό Νίτρου-Χ100 κτλπ» περιέχει και τα 3 προαναφερόμενα τοξικά υλικά. Θα πρέπει εδώ να επισημάνω ότι οι «μάσκες σκόνης» μιας χρήσεως που συνήθως χρησιμοποιούνται από τους νεαρούς καλλιτέχνες για την δημιουργία Graffity, δεν προσφέρουν ΚΑΜΙΑ απολύτως προστασία από την τοξικότητα των παραπάνω διαλυτών. Κατάλληλες είναι μόνο οι FULL/half FACE μάσκες πολλαπλών χρήσεων με φίλτρα ενεργού Άνθρακα, ζωής ενός εξαμήνου, που πωλούνται στα εξειδικευμένα χρωματοπωλεία.
Οι περισσότεροι τοξικοί διαλύτες όμως, κάλλιστα να αντικατασταθούν: με φαρμακευτικό λευκό Οινόπνευμα, με Νέφτι ή βιομηχανικά καθαρό, White Spirit, με νερό με βιομηχανικής χρήσης καθαρό 100% Ασετόν, σαν πολικό διαλύτη, σε καλά αεριζόμενους χώρους. Αυτό παρ ότι έχει άσχημη και έντονη μυρωδιά δεν έχει υπολειμματική δράση όταν εξατμισθεί. Επιπλέον η ποιότητα αυτή έχει και σχετικά μικρή τιμή (3-4 Ε/ λίτρο). ή τέλος με κάποιο μείγμα τους. Μείγμα Ασετόν-Οινοπνεύματος-νερού και υγρού πιάτων, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμα για τον καθαρισμό πλαστικών ή ακρυλικών χρωμάτων ή υπολειμμάτων κόλλας από τα ρούχα.
Χρώματα.
Ασφαλή είναι και μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς φόβο τοξικότητας, μόνο τα οικοδομικής φύσης Πλαστικά (Βινυλικά) και Ακρυλικά τοίχου, είτε τα Υδροχρώματα ταβανιού. Αυτά μπορούν να αναμειχθούν με σχολική τέμπερα ακόμα και με σχολικής χρήσης πλαστική ή ακρυλική κόλλα. Με την προσθήκη τέμπερας, αποκτούν ματ ή σατινέ υφή, ειδικά τα φτηνά υδροχρώματα, ενώ προσθέτοντας πρώτη ύλη πλαστικού ή ακρυλικού, αποκτούν γυαλιστερή-γκλός. Είναι ακίνδυνα για χρήση με ψεκασμό αλλά λερώνουν ειδικά όταν έχουν αναμιχθεί με πρώτη ύλη. Ο καθαρισμός τους στα ρούχα μπορεί να γίνει είτε με το μείγμα που προαναφέρθηκε, είτε- μόνο όμως από τον διδάσκοντα- με Διαβρωτικό
4
χρωμάτων σε πάστα ( Paint Remover ή Decapant) κάποιας γνωστής εταιρείας, σε θρανία τοίχους κτλπ.
Αποφεύγουμε τελείως τα σπρέι και τις ριπολίνες όπως και τα χρώματα αυτοκινήτων. Οι οικολογικές Λαδομπογιές (ριπολίνες σε γαλακτώματα) Νερού για κουφώματα φαίνεται να είναι ασφαλείς αλλά είναι σχετικά νέο και άγνωστο υλικό. Να χρησιμοποιούνται με επιφύλαξη. Βερνίκια. Η ενδεχόμενη τοξικότητα των υλικών αυτών, βρίσκεται στην φύση των διαλυτών τους, που χρησιμοποιούνται ή έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί μέχρι την συσκευασία τους, άσχετα με τον συνιστώμενο διαλύτη αραίωσης. Ισχύουν και εδώ οι παραπάνω προϋποθέσεις ασφαλείας για τους διαλύτες. Ίσως είναι προτιμότερο να ΜΗΝ χρησιμοποιούνται βερνίκια οικοδομικής ή βιομηχανικής χρήσης αλλά δοκιμασμένα καλλιτεχνικών εργασιών ακόμα και σε μορφή σπρέι γνωστών εταιρειών (φιξατίφ και θερμοκόλες). Τέτοια ασφαλή καλλιτεχνικά υλικά είναι: Μαστίχα και Δάμαρη σε νέφτι ή οινόπνευμα, γομαλάκες σε οινόπνευμα, Paraloid B 72 & 67, ΚΕΤΟΝ-Ε σε Ασετόν και Νέφτι. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί, αραιωμένο με ασετόν και οινόπνευμα, διαφανές βερνίκι νυχιών. Προτιμότερο όμως είναι αντί για βερνίκι, είναι να χρησιμοποιηθεί ακρυλική κόλα σε μεγάλη αραίωση 1/10 αν η φύση των υλικών το επιτρέπει. Τα ανεπιθύμητα γυαλίσματα περιορίζονται και οι υφές ενοποιούνται ψεκάζοντας τελικά με οικιακά υλικά καθαρισμού και συντήρησης ξύλου που περιέχει κερί. Πχ Pledge-Overlay κτλπ. Συνδετικά υλικά & κόλες.
Ασφαλέστερες, κατά την άποψή μου, είναι οι ήδη χρησιμοποιούμενες στην τάξη, Βινυλικές (πλαστικές άσπρες) ξυλόκολες ή Βιβλιοδεσίας που έχουν μεγάλο όγκο και όχι οι λεπτόρευστες ακρυλικές για κατασκευαστικούς λόγους. Οι κολλήσεις με θερμοπίστολο καλό είναι να χρησιμοποιούνται με οικονομία σε καλά αεριζόμενες τάξεις, όπως και οι διάφορες Σιλικόνες. Να αποφεύγονται οι εποξικές 2 συστατικών ή να γίνεται χρήση τους όταν είναι απαραίτητο ΜΟΝΟ από τον διδάσκοντα σε συνδυασμό με πρόχειρη κόλληση στιγμιαίας Κυανοακρυλικής επειδή χρειάζεται πολύ προσεκτικό χειρισμό και ως εκ τούτου είναι ακατάλληλες για χρήση από παιδιά του Δημοτικού ή της Ά Γυμνασίου. Από τις τύπου UHU καλό είναι να προτιμάται η μορφή σε Stick.
Εύχομαι σε όλους όσους θα πάρουν μέρος σ αυτόν τον καταφανέστατα διασκεδαστικό και ευχάριστα δημιουργικό διαγωνισμό:
«Καλή δουλειά και καλή διασκέδαση».
Π.Μπερεδήμας σχ.συμβ. κλ ΠΕ08
για τα Δωδεκάνησα το Β. Αιγαίο& Κρήτη.
Α. Ασφαλή υλικά και Τεχνικές.
Για τα υλικά που ενδεχόμενα θα χρησιμοποιηθούν για την φιλοτέχνηση των έργων στον Διαγωνισμό Τέχνης με θέμα «Δημιουργώ εκ του μηδενός», πρέπει να επισημάνω ότι αυτά θα πρέπει να είναι ασφαλή και μη τοξικά, όπως και το περιβάλλον όπου θα δημιουργηθούν.
Επειδή από την προκήρυξη προβλέπονται και τρισδιάστατες κατασκευές και ως εκ τούτου ενδεχόμενα απαιτείται χρήση υλικών έξω από τα συνήθως χρησιμοποιούμενα, είναι πιθανόν να απαιτηθούν νέα και σχετικά άγνωστα υλικά, οικοδομικής κυρίως αλλά και βιομηχανικής χρήσης.
Τα υλικά που χρησιμοποιούμε στην τάξη ανήκουν στην κατηγορία των «σχολικής χρήσης» υλικών και είναι, με ευθύνη των εταιριών που τα διακινούν, ασφαλή και μη τοξικά. Η παραπάνω βασική αρχή όμως ΔΕΝ ισχύει για τα επαγγελματικής χρήσης που πολλές φορές χρησιμοποιούμε ακόμα και για καλλιτεχνικές δημιουργίες χωρίς ιδιαίτερες προφυλάξεις. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι τα σπρέι που χρησιμοποιούνται σε Graffity η οι κόλες υδραυλικών για σκληρά πλαστικά PVC, ακόμα και οι μαρκαδόροι που χρησιμοποιούνται για τις συσκευασίες.
Τα αντίστοιχα ασφαλή σχολικά & καλλιτεχνικά υλικά συνήθως είναι ακριβά και δυσεύρετα ενώ τα οικοδομικά, φτηνά και τα βρίσκουμε εύκολα, όμως δεν είναι σχεδιασμένα για να χρησιμοποιούνται σε όχι καλά αεριζόμενους χώρους και πολλές φορές λερώνουν χωρίς δυνατότητα καθαρισμού.
Πρέπει από πλευράς ασφαλείας να χωρίσουμε τα υλικά μας σε τρεις γενικές κατηγορίες: Στα «Σχολικής χρήσης» που μπορούμε να χρησιμοποιούμε χωρίς ιδιαίτερες προφυλάξεις, μέσα στην τάξη. Στα «Βιομηχανικής χρήσης» και ενδεχομένως μη ασφαλή υλικά που όμως μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε με σχετική ασφάλεια, αρκεί να ακολουθήσουμε τις οδηγίες χρήσης τους σε επαρκώς εξαεριζόμενους χώρους. Συνήθως για την κατηγορία αυτή υπάρχει σχετική σήμανση στις συσκευασίες που τα περιέχουν. Στα «Ύποπτα» ή «Ακατάλληλα για ερασιτεχνική χρήση» που αποκλείονται εντελώς. Ενδέχεται επίσης να προκύπτει τοξικότητα από χρήση ασφαλών υλικών, αν χρησιμοποιηθούν με κάποια μη ενδεδειγμένη τεχνική όπως η κόλληση Πολυστηρένιου (Φελιζόλ) ή διάφορων πλαστικών, με θέρμανση ή καύση. Ακόμα και η χρήση κάποιας εποξικής κόλλας δύο συστατικών σε εσωτερικούς μη επαρκώς εξαεριζόμενους χώρους μπορεί να έχει τοξική δράση.
ΔΕΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕ κάποιο μη ασφαλές υλικό ή τεχνική, ΠΟΤΕ, ακόμα και σε σχετικά ασφαλή περιβάλλοντα, (πχ τάξη με ανοικτα παράθυρα), χωρίς να διαβάσουμε
3
προσεκτικά την σύσταση και τις οδηγίες χρήσης. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη ανίχνευση-με ανάγνωση της ετικέτας-των οργανικών διαλυτών που αυτά περιέχουν.
ΑΠΟΦΕΥΓΟΥΜΕ και διαγράφουμε οριστικά από τον κατάλογο των υλικών που χρησιμοποιούμε στην τάξη οποιοδήποτε υλικό ( Βερνίκι ή κόλλα) αναφέρει σαν συστατικό ΔΙΑΛΥΤΗ :
1. Τουλουόλη,
2. Ξυλόλη,ξυλένιο
3. Βενζίνη-Βενζόλιο και άλλα παράγωγά της.
Αν και οι διαλύτες αυτοί στο παρελθόν έχουν χρησιμοποιηθεί κατά κόρον ακόμα και σε οικιακής χρήσης υλικά, όπως στην Βενζινόκολλα, και ενδεχόμενα χρησιμοποιούνται ακόμη για την διάλυση και το αργό ή γρήγορο στέγνωμα βερνικιών ή συνδετικών υλικών, είναι αποδειγμένα τοξικά. Έχουν σωρευτική δράση στον οργανισμό και μακροχρόνια προκαλούν βλάβες. Το ευρύτατα χρησιμοποιούμενο σήμερα, με διάφορα εμπορικά ονόματα «Διαλυτικό Νίτρου-Χ100 κτλπ» περιέχει και τα 3 προαναφερόμενα τοξικά υλικά. Θα πρέπει εδώ να επισημάνω ότι οι «μάσκες σκόνης» μιας χρήσεως που συνήθως χρησιμοποιούνται από τους νεαρούς καλλιτέχνες για την δημιουργία Graffity, δεν προσφέρουν ΚΑΜΙΑ απολύτως προστασία από την τοξικότητα των παραπάνω διαλυτών. Κατάλληλες είναι μόνο οι FULL/half FACE μάσκες πολλαπλών χρήσεων με φίλτρα ενεργού Άνθρακα, ζωής ενός εξαμήνου, που πωλούνται στα εξειδικευμένα χρωματοπωλεία.
Οι περισσότεροι τοξικοί διαλύτες όμως, κάλλιστα να αντικατασταθούν: με φαρμακευτικό λευκό Οινόπνευμα, με Νέφτι ή βιομηχανικά καθαρό, White Spirit, με νερό με βιομηχανικής χρήσης καθαρό 100% Ασετόν, σαν πολικό διαλύτη, σε καλά αεριζόμενους χώρους. Αυτό παρ ότι έχει άσχημη και έντονη μυρωδιά δεν έχει υπολειμματική δράση όταν εξατμισθεί. Επιπλέον η ποιότητα αυτή έχει και σχετικά μικρή τιμή (3-4 Ε/ λίτρο). ή τέλος με κάποιο μείγμα τους. Μείγμα Ασετόν-Οινοπνεύματος-νερού και υγρού πιάτων, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμα για τον καθαρισμό πλαστικών ή ακρυλικών χρωμάτων ή υπολειμμάτων κόλλας από τα ρούχα.
Χρώματα.
Ασφαλή είναι και μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς φόβο τοξικότητας, μόνο τα οικοδομικής φύσης Πλαστικά (Βινυλικά) και Ακρυλικά τοίχου, είτε τα Υδροχρώματα ταβανιού. Αυτά μπορούν να αναμειχθούν με σχολική τέμπερα ακόμα και με σχολικής χρήσης πλαστική ή ακρυλική κόλλα. Με την προσθήκη τέμπερας, αποκτούν ματ ή σατινέ υφή, ειδικά τα φτηνά υδροχρώματα, ενώ προσθέτοντας πρώτη ύλη πλαστικού ή ακρυλικού, αποκτούν γυαλιστερή-γκλός. Είναι ακίνδυνα για χρήση με ψεκασμό αλλά λερώνουν ειδικά όταν έχουν αναμιχθεί με πρώτη ύλη. Ο καθαρισμός τους στα ρούχα μπορεί να γίνει είτε με το μείγμα που προαναφέρθηκε, είτε- μόνο όμως από τον διδάσκοντα- με Διαβρωτικό
4
χρωμάτων σε πάστα ( Paint Remover ή Decapant) κάποιας γνωστής εταιρείας, σε θρανία τοίχους κτλπ.
Αποφεύγουμε τελείως τα σπρέι και τις ριπολίνες όπως και τα χρώματα αυτοκινήτων. Οι οικολογικές Λαδομπογιές (ριπολίνες σε γαλακτώματα) Νερού για κουφώματα φαίνεται να είναι ασφαλείς αλλά είναι σχετικά νέο και άγνωστο υλικό. Να χρησιμοποιούνται με επιφύλαξη. Βερνίκια. Η ενδεχόμενη τοξικότητα των υλικών αυτών, βρίσκεται στην φύση των διαλυτών τους, που χρησιμοποιούνται ή έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί μέχρι την συσκευασία τους, άσχετα με τον συνιστώμενο διαλύτη αραίωσης. Ισχύουν και εδώ οι παραπάνω προϋποθέσεις ασφαλείας για τους διαλύτες. Ίσως είναι προτιμότερο να ΜΗΝ χρησιμοποιούνται βερνίκια οικοδομικής ή βιομηχανικής χρήσης αλλά δοκιμασμένα καλλιτεχνικών εργασιών ακόμα και σε μορφή σπρέι γνωστών εταιρειών (φιξατίφ και θερμοκόλες). Τέτοια ασφαλή καλλιτεχνικά υλικά είναι: Μαστίχα και Δάμαρη σε νέφτι ή οινόπνευμα, γομαλάκες σε οινόπνευμα, Paraloid B 72 & 67, ΚΕΤΟΝ-Ε σε Ασετόν και Νέφτι. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί, αραιωμένο με ασετόν και οινόπνευμα, διαφανές βερνίκι νυχιών. Προτιμότερο όμως είναι αντί για βερνίκι, είναι να χρησιμοποιηθεί ακρυλική κόλα σε μεγάλη αραίωση 1/10 αν η φύση των υλικών το επιτρέπει. Τα ανεπιθύμητα γυαλίσματα περιορίζονται και οι υφές ενοποιούνται ψεκάζοντας τελικά με οικιακά υλικά καθαρισμού και συντήρησης ξύλου που περιέχει κερί. Πχ Pledge-Overlay κτλπ. Συνδετικά υλικά & κόλες.
Ασφαλέστερες, κατά την άποψή μου, είναι οι ήδη χρησιμοποιούμενες στην τάξη, Βινυλικές (πλαστικές άσπρες) ξυλόκολες ή Βιβλιοδεσίας που έχουν μεγάλο όγκο και όχι οι λεπτόρευστες ακρυλικές για κατασκευαστικούς λόγους. Οι κολλήσεις με θερμοπίστολο καλό είναι να χρησιμοποιούνται με οικονομία σε καλά αεριζόμενες τάξεις, όπως και οι διάφορες Σιλικόνες. Να αποφεύγονται οι εποξικές 2 συστατικών ή να γίνεται χρήση τους όταν είναι απαραίτητο ΜΟΝΟ από τον διδάσκοντα σε συνδυασμό με πρόχειρη κόλληση στιγμιαίας Κυανοακρυλικής επειδή χρειάζεται πολύ προσεκτικό χειρισμό και ως εκ τούτου είναι ακατάλληλες για χρήση από παιδιά του Δημοτικού ή της Ά Γυμνασίου. Από τις τύπου UHU καλό είναι να προτιμάται η μορφή σε Stick.
Εύχομαι σε όλους όσους θα πάρουν μέρος σ αυτόν τον καταφανέστατα διασκεδαστικό και ευχάριστα δημιουργικό διαγωνισμό:
«Καλή δουλειά και καλή διασκέδαση».
Π.Μπερεδήμας σχ.συμβ. κλ ΠΕ08
για τα Δωδεκάνησα το Β. Αιγαίο& Κρήτη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου